Το ποίημα Ελεύθεροι Πολιορκημένοι γράφτηκε από τον Διονύσιο Σολωμό και είναι εμπνευσμένο από την πολιορκία του Μεσολογγίου, το 1826.
Οι κάτοικοι της πόλης είχαν περικυκλωθεί από τους εχθρούς και υπέφεραν από πείνα, αρρώστιες και στερήσεις.
Παρ’ όλα αυτά, δεν έχασαν το θάρρος και την αγάπη τους για την ελευθερία κι ενώ είναι κλεισμένοι μέσα στην πόλη, νιώθουν ελεύθεροι στην ψυχή και προτιμούν να αγωνιστούν, να θυσιαστούν, παρά να παραδοθούν.
Η Χρωματιστή Τάξη σού ετοίμασε ένα έμμετρο θεατρικό έργο, εμπνευσμένο από το ποίημα του Διονύσιου Σολωμού.
Διάβασε την περίληψη του έργου, άκου τις μουσικές και τα τραγούδια του Γιάννη Μαρκόπουλου και μετά κατέβασε τα κείμενα.
ΣΚΗΝΗ 1
ΤΟΝ ΛΟΓΟ ΕΧΟΥΝ ΕΧΟΥΝ ΟΙ ΠΟΙΗΤΕΣ
Εμφανίζονται στη σκηνή ο Διονύσιος Σολωμός, ο Λόρδος Βύρωνας, ο Κωστής Παλαμάς και άλλοι ποιητές.Αφηγούνται τα βάσανα των πολιορκημένων Μεσολογγιτών και την αγάπη τους για την ελευθερία.
Ο Σολωμός θα παραμείνει στη σκηνή και θα απαγγέλει στίχους από το ποίημα Ελεύθεροι Πολιορκημένοι σε όλη τη διάρκεια του θεατρικού.
Διονύσιος Σολωμός
«Το χάραμα επήρα του Ήλιου τον δρόμο,
κρεμώντας τη λύρα τη δίκαιη στον ώμο.
Κι απ' όπου χαράζει ως όπου βυθά,
θωράνε τη δόξα τα μάτια ορθά.»
Ποιητής
Το Μεσολόγγι ξαγρυπνά,
στην πείνα, στην αρρώστια.
Και ξημερώνει σκοτεινιά
και ανατέλλει βράδυ.
Μάνες βυζαίνουν στα παιδιά
αίμα καταραμένο
και παλικάρια στέκουνται
σαν πέτρες ραγισμένες.
ΣΚΗΝΗ 2
ΤΗΣ ΠΕΙΝΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΣΚΟΤΕΙΝΙΑΣ
Έρχονται στη σκηνή οι μανάδες με τα πεινασμένα παιδιά. Είναι καθιστές ή σκυφτές, αγκαλιάζουν τα παιδιά τους ή τα κρατούν από το χέρι. Χαϊδεύουν τα μαλλιά και το μέτωπό τους.
Τα παιδιά είναι κουρασμένα και ψάχνουν μέσα στα σκουπίδια για να φάνε κάτι. Κρατούν την κοιλιά τους ή ακουμπούν πάνω στις μητέρες. Μιλούν χαμηλόφωνα, σχεδόν ψιθυριστά. Ένα παιδί κρατά μια μικρή ελληνική σημαία κρυμμένη μέσα στα ρούχα του.
Τα παιδιά είναι κουρασμένα και ψάχνουν μέσα στα σκουπίδια για να φάνε κάτι. Κρατούν την κοιλιά τους ή ακουμπούν πάνω στις μητέρες. Μιλούν χαμηλόφωνα, σχεδόν ψιθυριστά. Ένα παιδί κρατά μια μικρή ελληνική σημαία κρυμμένη μέσα στα ρούχα του.
Διονύσιος Σολωμός
«Της μάνας, ω λαύρα, τα τέκνα τριγύρου
φθαρμένα και μαύρα σαν ίσκιους ονείρου·
λαλεί το πουλάκι στου πόνου τη γη.
Και βρίσκει σπυράκι κι η μάνα φθονεί.»
Μητέρα
Το σπλάχνο μου σαν το κοιτώ
σκίζεται η ψυχή μου,
να σέρνεται και να πεινά,
να σβήνει, να χαλιέται.
Παιδί
Πεινάω, μάνα μου γλυκιά,
κι ούτε που ανασαίνω.
Πού ‘ν’ το ψωμί, πού ‘ν’ το νερό,
πού ‘ν’ η παλιά ζωή μας;
👂 Μητέρα μεγαλόψυχη (οργανικό)
ΣΚΗΝΗ 3
ΤΑ ΟΠΛΑ ΣΕΡΝΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΓΗ
Στη σκηνή μπαίνουν πολεμιστές και τα όπλα τους βρίσκονται κάτω. Σκύβουν, ακουμπούν στα όπλα τους. Κάποιοι κάθονται στο έδαφος, άλλοι στέκονται όρθιοι.
Κινούνται αργά, ανήσυχοι και προβληματισμένοι.
Ένας πολεμιστής ακουμπά το χέρι του στον ώμο ενός συμπολεμιστή του.
Ένας πολεμιστής ακουμπά το χέρι του στον ώμο ενός συμπολεμιστή του.
Όλοι ακουμπούν το χέρι στην ελληνική σημαία.
Ένας νεότερος πολεμιστής κοιτά τους μεγαλύτερους για δύναμη.
Ένας νεότερος πολεμιστής κοιτά τους μεγαλύτερους για δύναμη.
Διονύσιος Σολωμός
«Παράμερα στέκει ο άντρας και κλαίει·
αργά το τουφέκι σηκώνει και λέει:
Σε τούτο το χέρι τι κάνεις εσύ;
Ο εχθρός μου το ξέρει πως μου είσαι βαρύ.»
Πολεμιστής
Πολεμιστής λογίζομαι,
πολεμιστής γρικούμαι,
στέκομαι όμως σαν κλαρί,
ξερό, που δε σαλεύει.
Και τα κουμπούρια μου, κει, να,
απάνω στο λιθάρι,
σαν λαβωμένο ζωντανό,
δες τα πως ξεψυχάνε.
ΣΚΗΝΗ 4
Η ΑΝΟΙΞΗ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ
Είναι άνοιξη, τα πάντα είναι ανθισμένα.Λίγο πριν την έξοδο δύο ερωτευμένοι νέοι εκφράζουν τον έρωτά τους και αποχαιρετιούνται, μέσα στη ζοφερή ομορφιά.
Η νέα φοράει ένα φυλαχτό στον λαιμό του αγαπημένου της.
Και οι δυο κοιτούν τον ουρανό.
Διονύσιος Σολωμός
«Έστησ’ ο Έρωτας χορό με τον ξανθόν Απρίλη,
κι η φύσις ηύρε την καλή και τη γλυκιά της ώρα,
και στη σκιά που φούντωσε και κλει δροσιές και μόσχους
ανάκουστος κηλαϊδισμός και λιποθυμισμένος.»
Αγόρι
Νερά καθάρια και γλυκά,
νερά χαριτωμένα,
χύνονται μες στα μάτια σου
τα μοσχοβολισμένα.
Κορίτσι
Και δίνουνε τη μυρωδιά
κι αφήνουν τη δροσιά τους,
τρέχουν εδώ, κυλούν εκεί,
με τον δικό σου ιδρώτα.
ΣΚΗΝΗ 5
Η ΕΞΟΔΟΣ ΤΗΣ ΛΕΒΕΝΤΙΑΣ
Οι Μεσολογγίτες πραγματοποιούν την έξοδο, με αυτοθυσία και γενναιότητα. Όλοι προχωρούν αργά και ενωμένοι.
Πιάνουν ο ένας τον ώμο του άλλου. Ένα παιδί ή νέος προχωρά μπροστά κρατώντας την ελληνική σημαία. Οι μεγαλύτεροι ακολουθούν. Κάποιος κρατά ένα φανάρι ή κερί.
Πιάνουν ο ένας τον ώμο του άλλου. Ένα παιδί ή νέος προχωρά μπροστά κρατώντας την ελληνική σημαία. Οι μεγαλύτεροι ακολουθούν. Κάποιος κρατά ένα φανάρι ή κερί.
Κάποια στιγμή όλοι παγώνουν.
Διονύσιος Σολωμός
«Είν' έτοιμα στην άσπονδη πλημμύρα των αρμάτων
δρόμο να σχίσουν τα σπαθιά, κι ελεύθεροι να μείνουν,
εκείθε με τους αδελφούς, εδώθε με τον χάρο.»
Ήρωας
Τη θύρα ανοίξτε, διάπλατα
να βγούμε στον αέρα,
να ανασάνουμε χαρά
πατρίδα να γευτούμε.
Ηρωίδα
Το Μεσολόγγι 'ναι το φως
στης λευτεριά τον δρόμο,
για να διαβούν οι Έλληνες
να χτίσουν την Ελλάδα.
Ο άγνωστος ποιητής
Και το ψωμί τους στέρεψε
κι η άνοιξη πειρασμός τους,
το φέγγος όμως διάλεξαν
που όρισε η ψυχή τους.
Τα τείχη δεν τα γκρέμισαν
έτσι για να γλυτώσουν·
να σκλαβωθούν δεν ήθελαν
οι τάφοι των γονιών τους.
Γιατί ελεύθερος είναι αυτός,
το φως που δεν προδίδει.
ΟΔΗΓΙΕΣ
1. Οι ρόλοι μπορούν να δοθούν σε 20 παιδιά.
Φυσικά μπορούν να προστεθούν ή να αφαιρεθούν ρόλοι.
Διάβασε όλο το ποίημα και διάλεξε αν θέλεις επιπλέον στίχους.
2. Η παράσταση στηρίζεται στη μυσταγωγία που δημιουργείται από τη μουσική και τους αργούς ρυθμούς.
3. Η σκηνή δεν περιέχει έπιπλα ή κάτι άλλο.
Είναι άδεια και επενδυμένη με μαύρα υφάσματα.
Μπορούν να χρησιμοποιηθούν κάποια αξεσουάρ, όπως όπλα.
4. Όλα τα παιδιά που κάνουν τους Μεσολογγίτες φοράνε απλά, μαύρα ρούχα.
5. Οι ποιητές φοράνε απλά άσπρα ρούχα.
6. Η έξοδος μπορεί να γίνει συμβολικά ως πορεία, με αργές κινήσεις.
7. Τα τραγούδια μπορούν να τραγουδηθούν από τη σχολική χορωδία με τη συνοδεία των δασκάλων μουσικής του σχολείου.
8. Δες αποσπάσματα από ελληνικές ταινίες για να μπεις στο κλίμα της εποχής.
Αν θες να δεις και να μάθεις περισσότερα για το 1821, μπορείς να πατήσεις τους παρακάτω συνδέσμους.